چکیده:

مقاله در مورد بررسی اختلالات یادگیری در دانش آموزان و راهکارهای مقابله با آن است.  اختلال یا ناتوانی یادگیری، یک اصطلاح کلی برای طیف وسیعی از مشکلات یادگیری است. اختلال یادگیری به معنای معیوب بودنِ سطح هوش یا انگیزه کودک نیست. کودکان دچار اختلال یادگیری تنبل یا احمق نیستن . در حقیقت، اکثر آن ها به اندازه سایر کودکان باهوش هستند .

فقط اینکه مغزشان به شکل دیگری عمل میکند.  این تفاوتها بر نحوه  دریافت و پردازش اطلاعات اثر میگذارد.  به عبارت دیگر، کودکان و بزرگسالانی که از اختلال یادگیری رنجم یبرند به صورتی متفاوت از سایرینم میبینند، مییشنوند و درک میکنند .  این مسئله باعث م یشود در یادگیری اطلاعات و مهارتهای جدید یا به کارگیری آنها با مشکل مواجه شوند. شایعترین اختلالات یادگیری عبارتند از اشکال در خواندن، نوشتن، ریاضی، استدلال، حرکتی.کودکان دارای اختلال یادگیری باید طوری آموزش ببینند که با شیوه یادگیری خاص آنها سازگار باشد. در این مقاله به بررسی انواع اختلال یادگیری خواهیم پرداخت.

1. مقدمه

▪ یادگیری یک مهارت پایهای و اساسی در زندگی است و از جمله ویژگ ی های انسان، استعداد خاص او در یادگیری است. به یقین می توان گفت که پیدایش و بقای تمدن و فرهنگ انسان، به وجود استعداد یادگیری او بستگی داشته و یکی از مهمترین عوامل پیشرفت های اجتماعی در زندگی بشر یادگیری بوده است. اما گاهی مشاهده می شود که برخی از افراد با وجود داشتن هوش بهر طبیعی، در زمینه ی نگهداری، فهم و تنظیم مطالب کلامی و غیرکلامی که اساس و پایه ی مهارت یادگیری می باشند، دچار مشکلاتی می شوند؛ که به آنها افراد دارای ناتوانی یادگیری گفته می  شود. برای درمان چنین افرادی زمینه  های متعددی از جمله: معلمان مجرب، کلاس  های تقویتی، وسایل کمک آموزشی و . . . وجود دارد؛ اما با این وجود از دیرباز والدین کودکان با ناتوانی های یادگیری در فراهم سازی خدمات و تأثیرگذاری بر روند بهبود فرزندانشان بیشترین اثر را داشته اند.)چنانی و همکاران، 1401 ( در ا ین پژوهش ضمن پرداختن به مفهوم یادگیری و عوامل موثر برآن و همچنین تعریف اصطلاح ناتوانی یادگیری به بررسی وظایف والدین و مربیان به منظور بهبود وضعیت فرزند مبتلا به ناتوانی یادگیری خود می پردازیم .انتخاب این موضوع به این دلیل است که در میان مهارت های تحصیلی پایه، خواندن و نوشتن از مهمترین مهارت ها به حساب می آیند و از آنجا که در زندگی روزمره خواندن و نوشتن بسیار ضـروری و مرتبط به یکدیگر هستند و از طرفی دیگر کودکانی که اختلال در خواندن دارند احتمالاً در نوشتن و دیکته هم مشکل دارند، این مقاله به بررسی اختلال خواندن، نوشتن و دیکته می پردازد، همچنین راهبردهای آموزشی و راهکارهای درمانی مفیدی را در این زمینه مورد بررسی قرار می ده د.

 یکی از حیطه های شناختی که در آموزش و یادگیری کودکان با اختلال یادگیری ویژه تأثیرگذار است، کارکردهای اجرایی است )واتسون ،گیبل و مور د( در طول دهه گذشته کارکردهای اجرایی توجه قابل ملاحظه  ای در حیطه های عصب روانشناختی، شناخت و آموزش به خود اختصاص داده است. این سیستم کنتر لی و خود نظارتی پیامدهای مهم و تأثیرگذاری برای عملکردهای آموزشی و اجتماعی افراد در زندگی روزمره دارد (علیزاده، 2002( توجه قابل ملاحظه پژوهشی به کارکردهای اجرایی به دلیل نقش مهمی است که در آمادگی و موفقیت تحصیلی ،تعاملات اجتماعی و سلامت جسم و روان دارن د. آسیب های شناختی همبستگی با نتایج عملکردی دانش آموزان با اختلال یادگیری ویژه در خواندن، نوشتن و ریاضی دارن د. در این بین حافظه کاری به دلیل نقش محوری و مهمی که در حوزه های مختلف شناختی ازجمله درک زبان، هوش سیال، نوشتن، ریاضی، حل مساله و همچنین تحول کلی شناختی دارد، حجم زیادی از پژوهش های این حوزه را به خود اختصاص داده است.

 بیان مسئله:

 اختلال یادگیری یکی از مشکلات جدید و شایع  در میان دانشآموزان است. این  اختلالات حتما باید توسط وال دین و معلمان مورد توجه قرار بگیرد، اما تشخیص آنها کار راحتی  نیست. دانش آموزانی که این اختلالات را دارند، ممکن است، در یک یا چند درس نمره پائینی بگیرند، یا بنظر برسد یادگیری ضعیفی دارند. در این مواقع اگر معلم مدرسه دانش روانشناسی کافی نداشته باشد و علائم اختلالات یادگیری را تشخیص ندهد، ممکن است به دانش آموز برچسبهایی تحت عنوان کم هوش، خنگ، تنبل و.. بزند. این دانشآموز هم قبول م یکن د که هیچوقت نم یتواند مانند بقیه هم کلاس یهایش درس را بخوبی یا د بگیر د و نمرات خود را بالا ببرد. روحیه او تضعیف میشود و انگیزهاش را برای درس خواندن و موفقی تهای آینده از دست میدهد. خانوادهها بای د در رابطه با این اختلالات آگاهی داشته باشند تا با درمان آنها مسیر موفقیت فرزندانشان را باز نگه دارند و از آنها در برابر افسردگی، ناامی دی و شکست خورده بودن، جلوگیری کنن د.

  ضرورت: 

 تنوع و ناهمگونی در میان کودکان با اختلال یادگیری ویژه هنوز به عنوان یک مانع و چالش در مفهو م سازی تجربی و بالینی برای این کودکان مطرح است. اگر چه در تشخیص اختلال یادگیری ویژه رویکرد ابعادی از حمایت تجربی لازم برخوردار است. ولی با این  وجو د رویکرد طبقهای مبتنی بر آزمون های روانسنجی و نقطه برش در این حوزه بیشتر مور د پذیرش صاحب نظران قرارگرفته است. شواهد پژوهشی حاکی از آن است که اختلال یادگیری از عوامل خطرآفرین ژنتیکی، محیطی، ویژگ ی های تحولی، همبودها و ضع ف های شناختی تأثیر م ی پذیر د. با اینحال تک بعدی نگریستن به این اختلال و در نظر گرفتن یک نوع طبقه بندی در تبیین آن می تواند به نادیده گرفتن تفاوت های درون فردی در نیمرخ کارکرد شناختی و کارآمدی تحصیلی این کودکان منجر گرد د. انواع اختلالات یادگیری ممکن است در هر کودکی رخ دهد. این اختلالات اغلب در کلاس سوم یا بیشتر تشخیص داده م یشوند، اما برای برخی از کودکان ممکن است خیلی زود، قبل از مدرسه رفتن به صورت رسمی آشکار شود، در حالی که برای برخی دیگر ممکن است تا دوران راهنمایی آشکار نشوند. کودکانی که سابقه خانوادگی مشکلات یادگیری دارند، بیشتر در معرض انواع اختلالات یادگیری هستند. برخی از افراد فکر میکنند پسران بیشتر در معرض مشکلات یادگیری هستند. کودکان مبتلا به سایر بیماریهای عصبی، مانند صرع، بیشتر در معرض مشکلات یادگیری هستند و کودکان با شرایطپزشکی جدی ممکن است در نتیجه بیماری خاص خود یا درمان آن دچار مشکلات یادگیری شون د.

• به سختی  م یتوان فهمید که چند کودک دارای ناتوانی یادگی ری هستند  زیرا معیارهای تشخی صی از مکا نی به مکان  دیگر بسیا ر مت غیر است.

کودکی که دارای ناتوانی یادگیری است، با مشکلاتی روبرو خواهد شد که با آموزش استاندارد یا  کمک اضافی بهتر نم یشو د. از همین رو ضروری است بطور ویژه به موضوع اختلالات پرداخته شود. 

 

• مبانی نظری:
• پیشینه کاوی مبانی نظری و پژوهشی در حوزه مشکلات تحصیلی و پیشرفت پایین تر از انتظار دانش آموزان حاکی از وجود گروهی پرجمعیت از دانش آموزان اسـت کـه مشکلات آنها نه آنقدر شدید است کـه بتوان آن هـا را جـزء طبقـه اختلال یادگیری ویژه بـه حساب آورد و نـه مالک  های تشخیصی کارکرد هوش مرزی یـا ناتوانـی هوشی را دریافت می کنن د.
• بر اساس شواهد عصب شناختی و رفتاری اختلال یادگیـری ویژه یک وضعیت پایدار و فراگیر اســت کــه حوزه های مختلف عصب شناختی، زبانشناختی، حس ی، حرک تی و اجتماعی، هیجانی را درگیر می کند؛ ولی پیشرفت تحصیلی پایین در دانـش آمـوزان دارای مشـکل یادگیری بیشـتر منشـأ تربیتـی، محیطـی و آموزشی دار د بـر مبنـای شواهد پژوهشـی موجـود دانش آموزانـی کـه نمرات تحصیلـی آنهـا در آزمون های پیشرفت تحصیلــی معتبــر و هنجار مرجع کمتر از رتبــه درصــدی 25 قــرار گیــرد به عنوان مشکل یادگیــری (کــم پیشــرفت( و دانش آموزانــی کــه نمرات آنهـا کمتــر از رتبــه درصــدی 10 باشــد به عنــوان اختلال یادگیــری ویــژه طبقه بنـدی می شـون د ولـی بـا توجـه بـه چنـد عاملـی بـودن سـبب شناسـی اختلال  هـای عصـب تحولـی و ایـن کـه ماهیـت هر اختلال پیوسـته و کمـی اسـت تـا گسسـته و کیفـی، از ایـن رو، انتخـاب هـر نقطـه بـرش بـه عنـوان مـلا ک تمایـز تـا حـدودی سـلیقه ای اسـت. در حقیقـت قسـمت عمـده ای از مشکلات تشـخیصی ایـن حـوزه ازجملـه تشـخیص هـای مثبـت و منفـی کا ذب ناشــی از نبــود نقطــه بــرش و مــرز واقعــی جهــت تمایز اختلال یادگیــری از مشــکل یادگیــری اســت. )پرهون و همکاران ،1401: 52(

• پیشینه پژوهش: 
• در پیشــینه پژوهش هــای انجــام شــده در ایــن حــوزه اصطلاحــات اختلال هــای یادگیــری، ناتوانــی یادگیــری و مشکلات یادگیــری اغلــب به جــای یکدیگــر مــورد ســتفاده قــرار می گیرنــد، امــا از بســیاری از جهــات بــا یکدیگــر متفـاوت هسـتند. واژه  اختلال بیشـتر یـک اصطلاح پزشـکی اسـت. همانطـور کـه در ویراسـت پنجـم راهنمـای تشـخیصی و آمــاری  اختلالهــای روانــی و ویراســت یازدهــم طبق ه بنــدی بین المللــی بیماری هــا و مشکلات بهداشــتی ســازمان جهانــی بهداشـت )2018( مورد اسـتفاده قرارگرفتـه اسـت. واژه ناتوانـی یک  اصطلاح قانونــی اســت کــه در قانــون افــراد بــا ناتوانــی ذکرشـده اسـت درواقـع ایـن اصطلاح بـرای واجـد شـرایط بـودن جهـت دریافـت خدمـات و حمایت هـای ویـژه لازم اسـت کــه بــر اســاس شــواهد موجــود دانــش آمــوزان بــا ناتوانی های یادگیــری بزرگتریــن گــروه دریافت کننــده خدمــات آمــوزش ویــژه محســوب می شــون د. 
• بـر اسـاس مـدل برنینگـر)2015( تشـخیص اختلال یادگیـری ویــژه بــر مبنــای نمــره هوشــبهر کلــیFSIQ )( مـورد انتقــاد قرارگرفتــه و اعتقــاد بــر ایــن اســت کــه پنــج حــوزه تحولــی، شـناخت، زبـان، حسـی-  حرکتـی، اجتماعـی- هیجانـی و توجـه  -کارکردهـای اجرایـی میتوانـد در تشـخیص یـا تمایـز اختلال یادگیــری ویــژه از اختلالهــای تحولــی نقــش تعیینکننــدهای داشــته باشــد. درواقــع تشــخیص اختلال  یادگیــری پدیــده ای پیچیـده و چنـد عاملـی اسـت کـه ارزیابـی بایـد شـامل توانایـی -هــای شــناختی، زبــان شــناختی، حســی- حرکتــی و اجتماعــی هیجانـی باشـد تـا بتـوان بـا مشـخص کـردن دقیـق نیمـرخ های ایـن دانـش آمـوزان نسـبت بـه ضعـف هـا و قـوت هـای آن بـه یافتـه هـای دقیقـی دسـت پیـدا کـرد
• پرهون و همکاران)1398(، نیز در مقاله با عنوان ن یمرخ شناختی و زبان شناخ تی دانش آموزان با اختلال یادگی ری ویژه و مشکل یادگیری در حوزه اختلالات یادگیری به این نتیجه رسیدند که » نتایج به دست آمده نشان دا د که نیمرخ شناختی دانش آموزان با اختلال یادگیری ویژه ا ز دانش آموزان با مشکل یادگیری متمایز است. در واقع ب ر اساس یافته های به دست آمده از تحلیل واریانس چن د متغیری، می توان چنین استنباط کر د که نیمرخ شناختی دانش آموزان با اختلال یادگیری ویژه ضعیف تر از دانش آموزان با مشکل یادگیری است«  
• 2– روش شناسی: 
• برای جمع آوری اطلاعات، علاوه بر این که از منابع متعد دی استفاده شده است روش های مختلفی نیز برای این کار وجو د داشته که با توجه به نوع و هدف تحقیق،  موضوع مورد تحقیق  و خصوصیات  جامعه آماری  از کارایی  مناسب برخوردار می  باش د.  مهمترین  روش ها ی

گرداوری اطلاعات مطالعات کتابخانه ای در این قسمت جهت گرداوری اطلاعات در زمینه مبا نی نظری و ادبیات تحقیق موضوع، از منابعکتابخانه ای، مقالات، کت اب های مورد نیاز و ن یز از شبكه جهانی اطلاعات و تجربه و تخصص محقق استفاده شده است .

• 3– بحث درباره یافته ها: 
• براســاس آمارهــای منتشــر شــده دانــش آمــوزان دارای اختلال یادگیـری ویـژه بـا  39  درصـد بیشـترین آمـار دریافـت کننـدگان خدمــات آمــوزش ویــژه هســتند و در ســالهای اخیــر رشــد ایـن اختلال در برخـی از کشـورها بیـش از 300 درصـد افزایـش نشــان داده اســت. در ادامه به بررسی انواع ناتوانی و اختلال های یادگیری خواهیم پرداخت.
• 1-3 ناتوانی یادگیری در مهارت های حرکت ی
• یکــی از مشکلاتی کــه در زیرنــوع هــای مختلــف اختلال یادگیــری و مشــکل یادگیــری وجــود دارد و باعــث دامــن زدن بـه مشکلات تحصیلـی آن هـا مـی شـود، ضعـف هـای حرکتـی اسـت. نخسـتین تلاش هـای انسـان بـرای کشـف کـردن، آموختــن، ســازگاری و چیرگــی بــر ناشــناخته های هزارتــوی محیـط زندگـی بـر اسـاس فعالیت هـای حسـی – حرکتـی اتفـاق می افتــد. جنبــه هــای مختلفــی از یادگیــری شــامل حرکــت از طریـق زمـان و فضـا اسـت. نقـش حـرکات بـدن از طریـق زمـان و فضــا بــرای تجســم پارادایــم شــناختی در روان شــناختی یــک امـر بنیـادی و اساسـی محسـوب مـی شـود کـه در دو دهـه اخیـر شـواهد پژوهشـی زیـادی در زمینـة تحـول شـناختی را بـه  خـود اختصــاص داده است .ایــن بیــن نقــش مهارتهــای حرکتــی به عنــوان ســنگ بنــای پیشــرفت عملکــرد شــناختی و اجتماعــی دانــش آمــوزان از اهمیــت ویــژهای برخــوردار اســت.  در سـال  های نخسـت زندگـی کـودکان دورهای از رشـد و یادگیـری قابــل ملاحظه را تجربــه می کننــد. رســیدن بــه نقــاط عطــف حرکتــی بخــش مهمــی از تحــول نــوزادان محســوب می شــو د. بر اســاس نظریــه کلاســیک پیــاژه، تحــول شــناختی بـر مبنـای کارکـرد حسـی- حرکتـی اسـت. اهمیـت تحـول مهارت هـای حرکتـی فراتـر از رسـیدن بـه مهار ت هـای ادراکـی -حرکتـی جدیـد اسـت. تحـول در مهارت هـای حرکتـی نـوزادان را بـا فرصت هـای جدیـد بـرای یادگیـری در مـورد محیـط زندگـی خــود مواجــه می  کنــ د.  حرکـت بـه کـودک اجـازه می  دهـد تـا اطلاعات لازم راجـع بـه محیــط زندگــی خــود کســب و بــه ســازگاری دســت پیــدا کنــ د. کــه نتیجــه آن تغییــر در عمــل سیســتم های مختلــف ادراکــی اسـت. از منظـر سیسـتم های پویـا، رشـد ادراکـی و حرکتـی نهایتا جــدا از هــم نیســتند؛ بلکــه همســو و آمیختــه هســتن د .افــراد بــرای تجربــه حرکــت ادراک می کننــد و بــرای ادراک حرکـت می کننـد؛ در واقـع ادراک و حرکـت لازمـه یکدیگـر بـوده و کســب مهارت هــای حرکتــی مســتلزم کســب مهارتهــای ادراکــی و برعکــس اســت. پیامــد ایــن تغییــرات تحــول در شــناخت و زبــان اســت کــه بــه کــودک اجــازه می دهــد کــه محیـط اطـراف خـود را واکاوی و بـه سـازگاری و کشـف دسـت پیـدا کنـ د.
• بــا توجــه بــه نتایــج به دســت آمده از پژوهــش حاضــر توجــه بــه مهارت هــای حرکتــی در بحــث تشــخیص بــه هنــگام و توانبخشــی دانــش آمــوزان دارای اختلال یادگیــری و مشــکل یادگیــری می توانــد نتایــج امیدبخشــی در پــی داشــته باشــد و بــه کاهــش تشــخیص هــای مثبــت و منفــی کاذب و افزایــش اعتبــار تشــخیص در ایــن حــوزه منجــر شــود. همچنیــن، نتایــج پژوهــش حاضــر می توانــد در کلینیک هــای درمانــی، مــدارس و همچنیــن در طراحــی و امکانســنجی پروتکل هــای آموزشــی و تـوان بخشـی بـرای دانـش آمـوزان بـا اختلال یادگیـری ویـژه و مشــکل یادگیــری مــورد اســتفاده قــرار گیــر د. اعتبــار تشــخیص در ایــن حــوزه منجــر شــود. همچنیــن، نتایــج پژوهــش حاضــر می توانــد در کلینیک هــای درمانــی، مــدارس و همچنیــن در طراحــی و امکانســنجی پروتکل هــای آموزشــی و تـوان بخشـی بـرای دانـش آمـوزان بـا اختلال یادگیـری ویـژه و مشــکل یادگیــری مــورد اســتفاده قــرار گیــر د. )پرهون و همکاران ،1401: 59 (
• 2-3 ناتوانی یادگیری در ریاضیا ت
• ناتوانی در یادگیری معمولا جزو مشکلات تحصیلی به شمار می رود که تشویش و نگرانی را برای کودک و والدین آن به همراه دارد و عموماً علت اصلی مراجعات مکرر والدین به کلینیک های بالینی به شمار میرو د. )آقاجانی، مباحات و صمدی فرد ،1396( میان مشکلات مرتبط با یادگیری، شمار وسیعی از دانش آموزان در حساب کردن و امور مرتبط با ریاضیات با مشکل شون د)آسیایی، 1397( این اختلال در زمره اختلالات شناخته می شود که تحت عنوان کودکان دارای اختلال ریاضی یادگیری خاص طبقه بندی می شود که از وجود یک اختلال در یک یا بیش از یک فرایند شناختی حکایت دارد)ارجمند نیا، اسبقی، افروز و رحمانیان، 1395( اختلال ریاضی که یکی از موضوعات بنیادی مرتبط با یادگیری می باشد، به تأخیر بدون داشتن دلیل در توانایی حساب کردن اشاره می نماید که میزان شیوع آن بین 5 تا 8 درصد تخمین زده میشو د ) دالوند و الهی ،1391)  
• این اختلال که بعضاً تحت عنوان سندرم گرستمن ، حساب پریشی و اختلال در حساب نیز خوانده میشود، جزء اختلالات ویژه طبقه بندی شده که در آن کودک در عملکردهای مرتبط به مهارت های محاسبه ای پایینتر از ظرفیت هوشی و آموزشی بوده و به شدت با مشکل در یادگیری ریاضیات روبرو میباش د. )گیوفر و کارنول دی  ،2015(  بررسی های بالینی نشان می  دهد که کودکان با اختلال ویژه ریاضی، معموالا  در فرایندهای شمردن، نوشتن اعداد و کار با مفاهیم ریاضی دچار مشکل می گردند و از آنجایی که این موارد از اساسی ترین مهارت های دانش ریاضیات بوده و مبنای رشد مهارت های پیشرفته را شامل می گردد، توجه به آ ن نگاه ویژه ای را میطلب د) برتلیتی، پرادو و بوت ، 2014). اختلال یادگیری ویژه ریاضی، اختلال مهارت های زبانی که شامل درک اصطلاح -های ریاضی و تبدیل مسائل نوشتاری به نمادهای ریاضی است، مهارت های ادراکی، که شناسایی و درک نمادها را شامل می شود، مهارت های ریاضی که توانایی انجام چهار عمل اصلی ریاضی را در خود دارد و نهایتاً مهارت های توجه را در برمی گیرد که هر یک به طریقی باعث افت تحصیلی در درس ریاضی می گرد د. )علیپور ،شقاقیی، احمدی ازغندی، نوفرستی و حسینایی  ،1396)  ف ارغ از همه مواردی که به  عنوان علت مشکلات ویژه یادگیری شناخته می  شود پژوهش های پیشین به وجود نقص هایی اشاره داشته اند که با رشد و کارکرد عصب روانشناختی ارتباط دارند و نشان می دهد فرایندهای ذهنی است دلال ریاضی و محاسبه، رشدنیافته اند و یا آسیب دیده ان د )اورکی، زارع، عطار قصبه ،1396)
• اختلال یادگیري ریاضي دربرگیرنـده چهـار گـروه اخـتلال درك اصطلاحهاي ریاضي و تبدیل است: مهارت هاي زباني ؛ مهـارت هـاي ادراكـي مسائل نوشتاري به نمادهاي ریاضي ( شناسـایي و درك نمادهـا و مرتـب سـازي مجموعـه اعـداد مهارت هاي ریاضـي توانـایي انجـام چهـار عمـل اصـلی کپي كردن درسـت شـكل هـا مهارت هاي توجه درست نمادهاي عملیاتي.( )خاک نژاد، 1399( اختلال یادگیري ریاضـي مـي توانـد تنها یا توأم با اخـتلال هـاي خوانـدن و زبـان بـروز كنـد . ایـن اختلال اساساً ناتواني در انجام عملیـاتي اسـت كـه بـر حسـب توانایي هوش و سطح آموزش كودك از وي انتظار مي رود و از طریق آزمون هاي استاندارد و انفرادي ارزیـابي مـي شـو د. )

یکی  از مهمترین  مسائلی  که کودکان مبتلا به ناتوانی  های  یادگی ری  با  آن مواجه  اند ناتوانی  های  مربوط به خواندن است .» بارزترین شكل ناتوانییادگیری، بدون تردید دیسلكسی است. به نظر می رسد که این نوع مشكل یادگیری فقط یك درصد از جمعیت دانش آموزان را در برمیگیرد. اغلب این مشكل را اختلالی می دانند که به صورت ناتوانی در یادگیری خواندن، با وجود آموزش های مرسوم، هوش کافی و فرصت های فرهنگی، اجتماعی کافی ظاهر میشو د. )حسینی،شیالندری،1381(

مشکلات خواندن به شکل های مختلف خود را نشان می دهند. اصطلاحات متعد دی در اشاره به دانش آموزانی که دچار مشکلاتی در خواند هستند، به کار می رود. یکی از شایع ترین آنها  دیسلکسی است.  دیسلکسییک کلمه یونانی است و به معنای «نارسایی در خواندن» است  دیسلکسی از اختلالات اختصاصی یادگی ری به شمار  می آی د و در میان برخ ی دانش آموزان مدارس وجود دارد. فرد مبتلا به  دیسلکسی نمی تواند کلمات کتاب را تشخی ص دهد و در نتیجه در یادگیری خواندن با مشکل مواجه است. این اختلال در میان پسران بیشتر از دختران رواج دارد. فرد مبتلا به  دیسلکسی نمی تواند از ترک یب حروف کلمه ج دی د بسازد، کلمات را در جمله تشخیص نمی دهد، به فرا گ یری خواندن علاقه مند نیست، و در تشخیص فاصله و زمان و جهت با مشکل مواجه است .این کودکان چون ضعف در خواندن و نوشتن دارند، در امور تحصیلی شکست می خورند و در نتیجه شکست های مکرر، اعتماد به نفس خود را از دست می دهند و به احساس حقارت و بی کفای تی و انواع مشکلات عاطفی گرفتار می شوند.

• 4-3 اختلال نوشتن 
• »در بیان مهارتهای تحصیلی پایه، نوشتن ، پیچیده  ترین وعالی  ترین مهارت است که در دوران تحصیل آشكار می شود. کودکی که دچار ناتوانی در نوشتن است، در خواندن نیز مشكل دارد، مشكلات نوشتن به شكل  های نارسانویسی، سرهم نویسی، بدخطی، شتابان نویسی، وارونه نویسی، جدانویسی، آیینه نویسی و نظایر آن ظاهر می شود.  مشكلات نوشتن امكان دارد ناشی از عدم هماهنگی چشم و دست و اختلال در جهت یابی باشد. گاهی اوقات کودکان مبتلا به ناتوانی در نوشتن قادر نیستند مداد را به درستی به دست گیرند و یا مداد را به درستی حرکت دهند. علت آن است که این قبیل کودکان چندین مهارت پیش نیاز، مانند مهارت های حرکتی ظریف، هماهنگی چشم و دست، فشار آوردن و چرخاندن مچ دست را کسب نكرده اند. در برخی از موارد عضلات و اعصاب انگشتان و دست کودك به قدر کافی رشد نكرده است. برای مثال برخی از کودکان مداد را بیش از حد محكم یا شل در دست می گیرند و یا گروهی مداد را مشت می گیرند. بنابراین نخستین گام برای رفع مشكلات نوشتاری آموزش صحیح به دست گرفتن مداد است.
• همانطور که گفتیم مهمترین مشکلات کودکان در نوشتن عبارت است از نارسان ویسی و چپ دستی می باش د
• الف( نارسانویسی: در این اختلال فرد علیرغ م هوش طبیع ی، بسیا ر بد می نویس د و این قبیل کودکان ممکن است ناتوان از انجام اعمال حرک تی در نوشتن حروف و اشکال باشند و در موار دی نیز بر اثر ضعیف بودن کارکردهای بینایی ناتوان از تب دیل اطلاعات بینایی خود به صورت اعمال حرکتی هستند. بسیاری از روان شناسان تأث یر سیست م اعصاب نواحی مختلف بدن و نی ز رشد کامل اعضای حرک تی را عامل مؤثر در تکوین این اختلال تلقی کرده اند از نظر آسیب شناسی دلایل اصلی که می تواند در بروز اختلال نارسانویسی مؤثر باشد عبارتند از: خطا در ادراک بینایی  حروف و  کلمات،  وجود اشکال در تب دیل  ادراک از بینایی  به صورت حرک تی  )ناتوان از تب دیل  حافظه بصری  به عملکرد نوشتاری(، وجود نارسایی و ضعف در مهارت های حرکتی و وجود حالات هیجانی از قبیل  بی قرا ری و تندخویی.
• ب( چپ دستی: چپ دست ی عبارت است از تمایل طبی عی فرد در نوشتن با دست چپ، کودک چپ دست در نوشتن از چپ به راست مشکل چندانی ندارد ولی هنگامی که بخواهد از راست به چپ بنویسد با مشکل روبرو می شود. چنین فر دی به علت نداشتن  دید کافی در آنچه که می نویس د به صورت بدخط و نامرتب می نویس د و حتی در آغاز چیزی جز سیاه کر دن کاغذ به نظر نمی رسد و به همین جهت برای زیبا نوشتن در موار دی دست خود را چرخانده و به صورت کمانه درم ی آورد. اگر چپ دستی به صورت برتردستی در  نیامده باشد می توان او را تشویق به استفاده از دست راست کرد. لکن در افراد برتر دست )چپ( نبای د فشار زیا دی در جهت ممانعت از این امر به او وارد کرد.
• 4– نتیجه گیری:
• شناخت کودك و استعدادهای او نقش بسیار اساسی در برخورد با اختلالات یادگیری دارد. آشنایی بـا شـرایط موثر در یادگیری نیز به همان اندازه دارای اهمیت است. با فراهم نمودن شرایط مساعد برای کودك و هدایت وی به سمت استعدادها و علایقش  می توان از کودك دارای اختلال یادگیری، فردی لایق، موفق، مفید برای جامعه و دارای اعتماد به نفس بالا ساخت. باید پذیرفت که پیشرفت های درسی اگرچه دارای اهمیت زیادی هستند، اما تنها راه رسیدن به سعادت و شادکامی نیستند .)چنانی ،1401( والدین کودکان دارای اختلال یادگیری باید درك کنند غلبه بر این مشکل بدون شناخت عوامل موثر بر اختلال، آگاهی از شرایط جانبی روحی و روانی و آمادگی برای مواجهه با شرایط خاص کودك میسر نمی باشد. در این مسیر والدین باید درك درستی از ارتباط موثر با اولیا مدرسه کودك و اطرافیان و خویشاوندان داشته باشند و نقص کودکشان موجب انزوا و دوری از اجتماع در آنها نگرد د .ضمن اینکه توجه به سلامت جسمانی خود و کودکشان نیز در خور توجه است. والدین کودکان دارای اختلال یادگیری لازم است مالك های موفقیـت متفاوتی برای کودکشان )در مقایسه با سایر افرا د( در نظر بگیرن د.